กระแสดราม่าเรื่อง “บาร์โค้ด–คิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง” กำลังกลายเป็นประเด็นทางการเมืองที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในสังคมออนไลน์ ไม่ใช่เพราะเทคโนโลยีเป็นเรื่องใหม่ แต่เพราะมันแตะต้องหัวใจของระบอบประชาธิปไตย นั่นคือ “หลักการลงคะแนนลับ”
จุดตั้งต้นของข้อสงสัย
ประชาชนจำนวนหนึ่งสังเกตว่า บัตรเลือกตั้งที่ใช้จริงมี QR Code และ Barcode ปรากฏอยู่บนบัตร ทั้งบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขต และแบบบัญชีรายชื่อ บางส่วนตั้งข้อสังเกตว่า รหัสดังกล่าวอาจเป็นเพียงระบบควบคุมการพิมพ์และป้องกันการปลอมแปลง ซึ่งเป็นมาตรการด้านความปลอดภัยที่พบได้ทั่วไป แต่ข้อถกเถียงเริ่มร้อนแรงขึ้น เมื่อมีการวิเคราะห์ว่า หากรหัสดังกล่าวเชื่อมโยงกับ “ต้นขั้วบัตร” หรือระบบบันทึกลำดับการจ่ายบัตร ก็อาจทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่า บัตรใบใดถูกจ่ายให้ผู้มีสิทธิคนใดแม้จะยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าทำได้จริง แต่เพียง “ความเป็นไปได้” ก็เพียงพอที่จะทำให้สังคมตั้งคำถาม
หลักการสำคัญของการเลือกตั้ง
ตามหลักการของกฎหมายเลือกตั้ง การออกเสียงต้องเป็นไปโดยตรงและลับ ห้ามมิให้มีการทำเครื่องหมายหรือกระบวนการใดที่อาจทำให้สามารถระบุตัวผู้ลงคะแนนได้ หากระบบใด ๆ เปิดช่องให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ ย่อมกระทบต่อหลักการพื้นฐานดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญอย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ออกระหว่าง “ข้อเท็จจริงทางเทคนิค” กับ “ความกังวลทางการเมือง” เพราะทั้งสองเรื่องไม่จำเป็นต้องเท่ากันเสมอไป
คำชี้แจงจาก กกต.
ว่าที่ร้อยตรี ภาสกร สิริภคยาพร รองเลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ชี้แจงกรณีบาร์โค้ดใต้บัตรเลือกตั้งว่า กระบวนการลงคะแนนยังคงเป็นไปโดยตรงและลับตามรัฐธรรมนูญ ผู้มีสิทธิลงคะแนนในคูหาเพียงลำพัง ห้ามถ่ายภาพหรือแสดงบัตรที่ลงคะแนนแล้วต่อผู้อื่น ฝ่าฝืนมีโทษทางกฎหมาย
หลังนับคะแนน บัตรเลือกตั้งจะถูกแยกเก็บจากต้นขั้วและบัญชีรายชื่อ พร้อมซีลถุงและหีบบัตรอย่างรัดกุม ก่อนส่งไปเก็บรักษาในสถานที่ปลอดภัย 2 ปี โดยองค์ประกอบข้อมูลถูกแยกเก็บคนละส่วน จึงไม่สามารถระบุตัวผู้ลงคะแนนได้
ด้าน นายวรพงศ์ อนันต์เจริญกิจ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการเลือกตั้ง ระบุว่า บาร์โค้ดหรือ QR Code เป็นมาตรการป้องกันการปลอมแปลงและช่วยบริหารจัดการบัตรเลือกตั้ง เช่น ตรวจสอบจำนวนการพิมพ์ การแพ็ก และป้องกันการนำบัตรปลอม หรือใช้ข้ามเขต ยืนยันว่าไม่สามารถระบุได้ว่าผู้ใดลงคะแนนให้ใคร
กกต.ย้ำว่า ทุกขั้นตอนเป็นไปเพื่อความสุจริต เที่ยงธรรม และคงหลักการลงคะแนนลับอย่างเคร่งครัด
ประเด็นที่ควรถกเถียงอย่างมีเหตุผล
โครงสร้างรหัสดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงกับข้อมูลบุคคลได้จริงหรือไม่มีมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดการจับคู่ข้อมูลระหว่างต้นขั้วบัตรกับตัวบัตรอย่างไรเหตุใดบัตรบางประเภทในอดีตจึงไม่มีระบบรหัสดังกล่าวคำถามเหล่านี้ไม่ควรถูกมองว่าเป็นการบ่อนทำลายกระบวนการเลือกตั้ง หากแต่เป็นการใช้สิทธิของประชาชนในการตรวจสอบกลไกอำนาจรัฐประชาธิปไตยยืนอยู่บนความไว้วางใจ ท้ายที่สุด ประเด็นนี้อาจไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่คือ “ความเชื่อมั่น” ต่อกระบวนการเลือกตั้ง หากประชาชนจำนวนมากเกิดความกังวล แม้ในเชิงสมมติ หน่วยงานรัฐย่อมมีหน้าที่ต้องอธิบายอย่างละเอียด เปิดเผยขั้นตอนด้วยความโปร่งใส
ติดตามช่องทางมิติหุ้นเพื่อรับข่าวสารตลาดทุนได้ตามลิงค์ด้านล่าง
Web : https://www.mitihoon.com/
Facebook : https://www.facebook.com/mitihoon
Youtube : https://www.youtube.com/@mitihoonofficial7770
Tiktok : www.tiktok.com/@mitihoon
